Na własnych warunkach

Po co ludzie robią sobie informacyjny detoks, odcinają się od mediów społecznościowych i wiadomości, a czasem od internetu w ogóle? Co im to daje?

Nie wiem, co daje innym, którzy się na taki krok zdecydowali, motywacje są zapewne mocno indywidualne.

W moim przypadku były cztery, bardzo silne i połączone ze sobą: potrzeba wyczyszczenia sobie głowy z nadmiaru licznych, napływających do niej codziennie i nieważnych z perspektywy mojego życia informacji; potrzeba koncentracji nad czymś, na czym aktualnie pracuję i zobowiązałam się skończyć w określonym terminie; chęć odnalezienia na nowo własnego języka, sposobu wypowiedzi; świadomość jakiegoś stopnia uzależnienia, z którym nie było mi dobrze.

Próbując podsumować zapowiedziany tutaj detoks, który w wersji rozszerzonej (bez Facebooka i portali informacyjnych) trwa już ponad trzy tygodnie, chcę przede wszystkim zaznaczyć, że nie opisuję go z pozycji oświeconej lub kaznodziei, który grzmi z ambony, że należy się umartwić i nawrócić. Dlatego też kładę taki nacisk na to, że podobny ruch ma sens, jeśli nie wypływa z mody na proste życie czy minimalizm, „bo inni tak robią”, lecz mocnej wewnętrznej potrzeby, której przyczyny mogą być rozmaite. Druga, równie ważna kwestia – detoks czy stałe odcięcie się od szumu informacyjnego nie jest jedyną słuszną życiową drogą, pozwalającą patrzeć na otoczenie z góry i nikogo nie chcę do niego namawiać, tylko opisać własne nań reakcje i i efekty, jakie mi przyniósł.

A więc, bez mentorskiego tonu ani uduchowionych tekstów o odzyskiwaniu harmonii z wszechświatem – najpierw motywy.

  1. Potrzeba wyczyszczenia sobie głowy i świadomość uzależnienia: od lat, z zawodowych powodów, albo raczej z zawodowej (i wrodzonej) ciekawości miałam nawyk bycia na bieżąco. To oznaczało codzienną lekturę prasy, kiedyś egzystencję z włączonym od rana do wieczora kanałem TVN24, a potem – zwłaszcza w pracy – z otwartymi w przeglądarce non stop serwisami i portalami informacyjnymi. Odkąd przestałam pracować w mediach ukazujących się codziennie, zawodowy przymus zniknął, ale pozostał jako nawyk, choć coraz częściej łapałam się na tym, że klikanie w linki z kolejnymi informacjami tylko mnie rozdrażnia, zasmuca, zabiera czas, który mogłabym przeznaczyć albo na zrobienie czegoś ważniejszego, albo na odpoczynek, a przede wszystkim nieustannie rozprasza. Za dużo tego. Ktoś gdzieś na blogu porównał nadmierną konsumpcję informacji do zapychania się śmieciowym jedzeniem i bardzo to trafna obserwacja. Wiesz przecież, że jesz coś bylejakiego, ale powoli się od tego uzależniasz. Więc podobnie jak amatorom hamburgerów któregoś dnia zrobiło mi się niedobrze od nadmiaru informacyjnego glutaminianu sodu i tłuszczy prostych. Przyjrzałam się z boku, jak wygląda to, czym się karmię – sztuczność do kwadratu. Przecież zdecydowanie większą przyjemność sprawia mi czytanie książek i oglądanie filmów, które sama sobie wybiorę. To ja decyduję, co chcę zaprosić do mojego życia i jak to rozdysponować. Śledząc na bieżąco doniesienia medialne i podążając za kolejnymi linkami, oddaję kierowanie innym. To media ustalają moją hierarchię ważności spraw, którymi zajmuję umysł, wybierając wiadomości na czołówki. Większość z nich to ludzkie tragedie, sensacje i plotki. Oraz pyskówka w komentarzach. Wiadomo, zły news to dobry news, ale to ja jako potencjalny odbiorca mam wybór. Nikt nie przywiązuje mnie siłą do komputera i nie każe wchodzić na strony, których lektura powoduje tylko zasmucenie lub irytację, nabijając im jeszcze statystyki. Zamiast narzekać nad postępującym upadkiem medialnych standardów, mogę się od nich odciąć. Zwłaszcza, że większość spraw, które podsuwają mi media, jest zupełnie poza moim zasięgiem. Nie mam na nie wpływu. Po co się nimi trapić?

Niejaki Józef Maria Bocheński, w zmyślnej książeczce zatytułowanej „Podręcznik mądrości tego świata”, pisze:

„Jednym z najważniejszych nakazów pochodnych w stosunku do przykazania roztropności jest zasada kompetencji: zajmuj się sprawami, które od ciebie zależą, a nie tymi, które od ciebie nie zależą. W rzeczy samej zajmować i przejmować się rzeczami, które od nas nie zależą jest wielką głupotą. Jednym z najdziwniejszych zjawisk w przyrodzie jest, że tylu ludzi myśli, troska się, rozprawia o sprawach, na które nie mają najmniejszego wpływu. (…) Jeśli jacyś oprawcy mordują niewinnych ludzi, jest to zapewne przykre, ale jeśli nie mogę przyczynić się do położenia końca tym mordom, dlaczego miałbym się nimi przejmować?”

  1. Chęć odnalezienia własnego języka i koncentracja na pracy: każdy, kto pracuje słowem, zna doskonale zasadę, że aby dobrze pisać, trzeba też wiele czytać, ale tworząc własną książkę, tekst czy opowiadanie, bezpośrednio przed pracą lepiej unikać na jakiś czas głównych źródeł naszych literackich zachwytów czy inspiracji, bo łatwo jest się zainfekować i posługiwać cudzą frazą zamiast własnej, nawet nie do końca będąc tego świadomym. Mówimy tu o literaturze czy reportażu. A co zostaje w głowie, jeśli przez sporą część dnia przelatują przez nią facebookowe czy twitterowe wpisy i sensacyjne newsoplotki z portali? Ile wart jest taki osad i czy może z niego powstać coś naprawdę odkrywczego, poza wyjątkiem, gdy świadomie nasycamy się całym tym śmieciem, by sklecić z niego świadomie narrację – ale takich prób było już sporo, więc szanse na sukces niewielkie, zwłaszcza, że materia przykusa. Żeby wyrazić coś własnego, trzeba spojrzeć na siebie i świat świeżym okiem, bez filtra, jakim są media i portale społecznościowe nadające dwadzieścia cztery godziny na dobę. Potrzeba namysłu i ciszy. „W ciszy nawet kamień rośnie” – jak śpiewała Kora. Motyw powiązany ściśle z pierwszym, bo żeby wypełnić się ciszą, trzeba najpierw zrobić dla niej miejsce.

Nieprzypadkowo zdecydowałam się na detoks właśnie teraz, gdy trwa przedwiośnie, przednówek, post, okres przedświąteczny. To czas, kiedy najłatwiej jest podjąć różnego rodzaju wyrzeczenia po zimie, w trakcie której pocieszaliśmy się na różne sposoby, by jakoś rozjaśnić sobie zimno, szarość i mrok, a przed wiosną, kiedy zrzuca się zimowe warstwy i pokazuje gołą twarz słońcu. Człowiek nabiera wtedy ochoty, żeby coś w sobie zmienić, też się w jakimś sensie samemu odrodzić. Pisała o tym Ajka z Prostego Bloga, te same wątki poruszał polecany przez nią blog Światła miasta (jedyny bodaj blog prowadzony przez osobę duchowną, który odwiedzam), ładny wpis znalazłam na blogu Odpoczywalnia.

Czy jest mi trudno albo czy było z początku? Dziwne, ale tym razem nie. Znacznie trudniej było mi przestawić się podczas pierwszego, krótkiego detoksu od Facebooka. Myślę, że posłużył trochę jako rozbiegówka przed tym właściwym. Pewnie gdybym narzuciła sobie to wyrzeczenie jako próba sprawdzenia się, byłoby inaczej. Zaś przemyślana decyzja, potrzeba wręcz odcięcia się od nadmiaru informacji spowodowała, że wytrwanie w niej okazuje się zaskakująco łatwe, nawet jeśli miało się nawyk podpięcia do mediów w trybie dwanaście godzin dziennie. Trudno zresztą nazwać to wyrzeczeniem, skoro prawie od razu przestaje korcić (z początku blokowałam sobie w komputerze dostęp do stron informacyjnych przy pomocy prograku StayFocused, teraz już nie mam takiej potrzeby). Kiedy jest się świadomym własnych nawyków, łatwiej się ich pozbyć, zastępując innymi. Na przykład siedząc w kawiarni i czekając na kogoś, gdy pojawa się nuda, zamiast po telefon z internetem można sięgnąć po książkę. Niby to oczywiste, ale trudne do realizacji w praktyce. Mocno oświeciła mnie w tej materii lektura bloga Energia wewnętrzna (dziękuję Styledigger za linka!) Jego autor dowodzi przekonująco, że możemy te nawyki zmienić bez nadmiernego napinania się i bicia rekordów oraz strofowania się za każdym razem, gdy coś pójdzie nie tak.

Współczynnik przeczytanych książek znacząco wzrósł – nie pięciu rozpoczętych naraz i nie dokończonych! – podobnie jak obejrzanych filmów. A także spotkań z przyjaciółmi, z którymi czasem szybciej było skomunikować się przez Facebooka niż umówić na mieście. Ogromną przyjemność sprawiają mi spacery. Zamiast tkwić wieczorami przed monitorem i klikać z linku na link, pozorując pracę, jak działo się niekiedy, gdy nie spędzałam wieczoru poza domem, zaczęłam też biegać. Efekty już widać. Praca też idzie do przodu, bo łatwiej mi się na niej skoncentrować.

Paradoksalnie, dobrym testem na to, czy detoks „działa”, jest też jednorazowe zalogowanie się w jego trakcie na Facebooka czy wejście na portal informacyjny. O Facebooku już trochę pisałam – okazuje się, że ludzie, którzy naprawdę potrzebowali się z tobą skontaktować, znaleźli inny kanał komunikacji, zaś pobieżne przejrzenie tablicy z cudzymi wpisami skutkuje zaskakującą myślą „ale nuda i banały, nic nie straciłam”. Na portale zajrzałam zaś w ciągu minionych tygodni raz, dowiedziawszy się o nagrodzie dla filmu „Ida”. Spodziewałam się ogólnonarodowej radosnej fety, znalazłam kontrowersje, wybrzydzanie, oskarżenia, wszystko prowadzące do przewidywalnej pyskówki. Poczułam się, jakby ktoś wylał mi na głowę wiadro pełne nieczystości – na moje własne, wyraźne życzenie. Znów się odcięłam. Tym razem z ulgą. Kilka dni temu zajrzałam na ponownie na jeden z portali. Trwało to może pięć minut – przebiegłam wzrokiem nagłówki, nie klikając na linki. Nie chciałoby mi się zresztą. Nadal to samo, nieszczęścia, sensacje i plotki.

Oczywiście nie da się do końca żyć we własnej bańce, nie wiedząc, co się dzieje dookoła (choć sama znam przynajmniej jedną osobę, która funkcjonuje od paru lat nie mając styczności z polskimi mediami i radzi sobie całkiem nieźle). Ograniczyłam się więc do takiego kontaktu z rzeczywistością, który nie pochłania nadmiernej ilości czasu i jest najmniej dogodny. Codziennie rano towarzyszy mi radio (stara dobra Trójka), słucham serwisu informacyjnego o ósmej. Początkowo słuchałam też rozmowy z gościem dnia i dyskusji dziennikarzy, ale teraz zwykle wyłączam, gdy tylko się rozpocznie – nie dlatego, żeby coś sobie dawkować, tylko z powodu zniechęcenia, gdy usłyszę znów te same wyświechtane frazesy i przepychanki słowne. W sobotę kupuję gazetę i dawnym, dobrym zwyczajem (w moim domu rodzinnym w piątki i soboty kupowano zawsze komplet gazet) oddaję się leniwej lekturze przy śniadaniu albo przedpołudniowej kawie. Dzięki temu więcej na niej zyskuję, bo większość informacji ma dla mnie efekt nowości, a do tego dochodzi weekendowa publicystyka, przewyższająca poziomem codzienne proste teksty newsowe.

Tym przyjemniej czeka się teraz na to, co już za chwilę wybuchnie, na zielone, kwitnące. Przeglądając archiwum Sandry Juto, która jak nikt potrafi fotografować berlińską wiosenną zieleń.

Update: Przy okazji wiosennego sprzątania w sekcji „Czyszczenie szafy” pojawiają się nowe ubrania na sprzedaż.

Reklamy
Otagowane , , , , , , , ,

12 thoughts on “Na własnych warunkach

  1. Sylvia pisze:

    Nic dodać nic ując, dobre podejście do sprawy

  2. martasiek pisze:

    A powiedz, czy w trakcie urlopu korzystałaś z komputera, tableta, telefonu?

    • minimalplan pisze:

      Urlopu? Na urlopach, czyli wyjazdach, zazwyczaj wyłączam telefon i nie biorę ze sobą ani tableta, ani laptopa. Od jakiegoś czasu staram się też wyłączać telefon w weekendy, a przynajmniej w jednym dniu nie korzystać z internetu i odpoczywać od komputera.
      Natomiast przy tym detoksie, bo chyba tak to można nazwać, korzystam z laptopa, bo to moje podstawowe narzędzie pracy (od pisania tekstów ręcznie już odwykłam, poza tym trzeba by je było i tak przepisywać:) Podobnie z telefonem. Tablet służy mi do pisania, gdy gdzieś jadę i nie chce mi się taszczyć laptopa, zresztą w tej wersji (ipad mini) ma połączenie z internetem tylko przez wifi, więc w domu mogę korzystać z niego tylko do czytania książek w programie Kindle.
      Założenie było takie, żeby odciąć się od mediów społecznościowych i portali informacyjnych. Ale wpłynęło też na ograniczenie czasu spędzanego w Internecie w ogóle. Teraz sporadycznie zaglądam na kilka ulubionych blogów i profili na Instagramie i zdecydowanie częściej jestem offline niż online; co potwierdza, że największym zjadaczem czasu był Facebook i portale.

  3. FGK pisze:

    Tak trzymać! Dzięki za nazwanie słowami tego, co już dawno chodziło mi po głowie, tylko nie miałem czasu, żeby się na chwilę zatrzymać i sprecyzować swe myśli

  4. kaminska pisze:

    Na szczęście taki detoks od portali społecznościowych i informacyjnych wprowadziłam już jakiś czas temu. Jest mi z tym dużo lepiej, mam więcej czasu i jaśniejszy umysł. Potrafię nie włączać fb przez kilka dni, telefon jeśli tylko nie dzwoni może leżeć na półce i nawet do niego nie zajrzę. Czuję się lepiej. Żałuję tylko, że tak późno do tego doszłam.

  5. zagubiony omułek pisze:

    Ja nie oglądam wiadomości, nie słucham radia, nie czytam gazet i portali informacyjnych. Nigdy. A mimo tego i tak wiem co się dzieje na świecie; oczywiście w kwestii tych najważniejszych wydarzeń – zawsze się usłyszy coś w radiu w autobusie albo zobaczy w nagłówkach gazet w witrynie kiosku, na facebooku. A jeśli o nim mowa – niestety przez to, że sami wybieramy co „lubimy” to, czego dowiadujemy się jest dość ograniczone. Z jednej strony to plus, bo naszej uwagi nie odwracają nieistotne dla nas informacje z drugiej – minus np. ja z racji tego że lubię sporo stron poświęconych zwierzętom i ich prawom, widzę sporo okrucieństwa wobec nich – przeraża mnie, że min. 3-4 razy w tygodniu pojawiają się nowe doniesienia o tym, że ktoś obciął głowę psu albo dzieci torturowały kota. Nic z taką wiedzą nie jestem w stanie zrobić. Detoks od facebooka zdecydowanie by mi się przydał bo generalnie mam go włączonego cały dzień i chociaż nie siedzę na nim non stop to pewnie ogółem kradnie mi dobre parę godzin.

  6. Anna pisze:

    Ja zyje wlasnie w takiej bance, zwlaszcza od kiedy wyjechalam,za granice i bardzo mi z tym dobrze, chociaz wciaz czesto spotykam sie z krytyka.

  7. ewa pisze:

    Witam, od roku nie oglądam telewizji, nie słucham radia, nie kupuję gazet, nie korzystam z Facebooka , korzystam z internetu wybierając tematy, które mnie interesują . Nie odczuwam braku , niektórzy robią wielkie oczy . Pozdrawiam

  8. […] temu nawykowi. Bardzo dużo na ten temat inspirujących tekstów w minimalistycznej blogosferze [klik], [klik]. Jasne, że lubię najbardziej te praktyczne nie teoretyczne, bo teoretycznie to ja […]

  9. Każdy ma swój powód. Sama przeszłam na taki detoks. Głównym powodem było odcięcie się od zła jakie panuje na świecie. Jeżeli jakaś informacja jest warta uwagi to na pewno wcześniej, czy później coś o niej usłyszę. Po co śledzić portale informacyjne, tracić czas i przeżywać każdą zauważoną informację. Lepiej poświęcić ten czas na obrane priorytety. Zainspirowałaś mnie do umieszczenia postu na ten temat, więc pewnie w wolnej chwili coś powstanie. Cieszę się, że trafiłam na Twojego bloga. Dobrze czyta się teksty, które tu zamieszczasz.

  10. […] temu nawykowi. Bardzo dużo na ten temat inspirujących tekstów w minimalistycznej blogosferze [klik], [klik]. Jasne, że lubię najbardziej te praktyczne nie teoretyczne, bo teoretycznie to ja […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: