Minimalizm umarł, niech żyje esencjalizm

Ludzie, określający się dotąd jako minimaliści (Artysta Poprzednio Znany Jako Prince – pamiętacie?) już jakiś czas temu zorientowali się, że to określenie, sprowadzające rzecz całą do redukcji posiadanych rzeczy właśnie, niespecjalnie do nich pasuje – i zaczęli dystansować się od dotychczasowego miana, mówiąc o sobie raczej jako o „zwolennikach dobrowolnej prostoty”, „zwolennikach prostego życia”, „slow” i tak dalej. Brakowało jednak konkretnego słowa, które oddałoby całe sedno filozoficznego aspektu sprawy. Tymczasem ono już istniało, tyle, że o tym nie wiedzieliśmy. Chodzi o „esencjalizm”, jednak nie mający nic wspólnego z Platonem. Powstała nawet książka, wykładająca na konkretnych przykładach zasady działania esencjalistów – jej autorem jest Greg McKeown, a rozmowę z nim zamieścił w  najnowszym numerze magazyn Kinfolk.

Na czym więc polega ów esencjalizm (aż strach pomyśleć, że podobnie jak minimalizm, za chwilę może stać się najgorętszym trendem sezonu) i czym różni się od minimalizmu? Najkrócej mówiąc: też na eliminowaniu, ale punkt wyjścia jest inny. W przypadku minimalizmu kładziono raczej nacisk na to, co jest zbędne i czego należy się pozbyć; esencjalizm skupia uwagę na pozytywach, czyli wartościach, ideach, ludziach – a także przedmiotach, które są nam najbardziej bliskie, cieszą, krzepią, ku którym instynktownie się skłaniamy. Esencjalista koncentruje się właśnie na nich, resztą nie zaprząta sobie głowy. Odcina zbędny, a ciążący tłuszcz, dochodząc do jądra, do esencji. To odwrócenie, podobne do tego, jakie stosuje japońska specjalistka od sprzątania Marie Kondo – przy porządkowaniu szafy większość mądrych głów zaleca przyglądanie się zawartości pod kątem tego, czego właściciel/ka już nie nosi albo przestało się jej podobać, ona zaś poleca najpierw wybrać rzeczy, które wkładamy najczęściej i najbardziej lubimy. Z reszty rezygnujemy. Na tekst o poradniku Kondo przyjdzie czas niebawem – pomijając dwie lub trzy odkrywcze myśli lub tricki, jak opisany powyżej, dawno nie czytałam czegoś równie infantylnego, a rozciągniętego na kilkudziesięciu zadrukowanych stronach.

„Esencjalista zgłębia więcej potencjalnych opcji niż człowiek, który chwyta się wszystkiego, ale po ich przeanalizowaniu odrzuca wszystko, czemu nie może powiedzieć „tak” ze stuprocentowym przekonaniem. Gdy już wybierze, też daje z siebie sto procent w tym, co wybrał” – mówi w wywiadzie McKeown.

tumblr_np0lxlg6l31qbvkoao1_500Źródło: incessantcoffeedrinking

Punktem wyjścia jest uświadomienie sobie, co jest dla mnie najważniejsze naprawdę i nie zaprzątanie sobie głowy resztą. Dla mnie, a nie rodziców, partnerki/partnera, pracodawcy czy przyjaciół. Czyli odpowiedzi na elementarne życiowe pytania, które wydają się tak oczywiste, że przypominanie, by je sobie zadawać, trąci banałem, a jednak wielu z nas najwyraźniej zupełnie o nich nie pamięta – bo inaczej skąd braliby się ci wszyscy ludzie wokół funkcjonujący w trybie autopilota: wstający rano, bo tak trzeba, wciągający na grzbiet byle co i zapychający czym prędzej żołądek, idący do pracy z westchnieniem, że znów trzeba będzie wykonywać te czynności, których się nie znosi, w otoczeniu, które jest przykre, ale przecież trzeba za coś żyć; utrzymujący kontakty, które nie dają im satysfakcji, ale „bo tak wypada”, tkwiący w związkach już tylko z przyzwyczajenia, nieuważnie przelatujący wzrokiem przez kolejne strony internetowe i tak dalej. Kupujący wciąż różne rzeczy, byle zapełnić szafę, „bo się przyda”, by zabić nudę lub chwilowo poprawić sobie samopoczucie.

W podejściu esencjalisty najciekawszy wydaje mi się aspekt szacunku dla siebie, który w dyskusjach o minimalizmie nie był tak uwypuklony. To świadomość, że jeśli sami nie dokonamy istotnych dla nas wyborów, zrobią to za nas inni. A czy chcemy, żeby ktoś inny określał nasze życie? Gdy spojrzeć na swoje codzienne decyzje z takiej właśnie perspektywy, eliminacja wszystkich zbędnych działań –  zbędnych z punktu widzenia naszych nadrzędnych celów i wartości – przychodzi łatwo. W moim przypadku (choć nie wiem, czy chciałabym być nazywana „esencjalistką”) była to długo przemyśliwana decyzja o  rezygnacji z pracy, do której przychodziłam już tylko dla pieniędzy, i gdzie zajmowałam się tematami, które owszem, były ciekawe, ale gdybym kiedyś miała wybierać, na pewno nie wskazałabym na nie jako na pasjonujące mnie najbardziej. To, że się nimi zajęłam, było splotem różnych okoliczności, w tym próby pogodzenia własnych zainteresowań z oczekiwaniami rodziny. Teraz żałuję, że tkwiłam w niej tak długo, choć nie żałuję związanych z nią doświadczeń, które rozszerzyły mi perspektywę.  Inne aspekty tej decyzji: skupienie się na pisaniu, ale przede wszystkim na większych formach, a dziennikarsko – w rytmie tygodniowym, we współpracy z tytułami, które cenię, a nie takimi, które cenię średnio, ale dobrze płacą, rezygnacja raz na zawsze ze współpracy z dziennikami, dobór tematów według klucza: co najbardziej mnie interesuje, a nie „o czym piszą inni” albo „o czym się mówi”.

Esencjalizm w działaniu to też odejście od promowanej przez ostatnią dekadę wielozadaniowości, która zresztą, jak wykazują badania, wcale nie jest bardziej efektywna niż tradycyjne skupianie się na jednej rzeczy w danym czasie, aż będzie skończona i można się zabrać za kolejną, tym razem to temu zajęciu poświęcając maksimum uwagi. To umiejętność stawiania granic, ochrony tego, co dla nas ważne. Żeby nie dać się zjeść trywialności, nie utonąć w morzu różnych „całkiem interesujących” propozycji, które przymilają się do nas umiejętnie modulowanymi głosami. Odwaga dokonywania wyborów – czyli przypomnienie sobie, że to człowiek sam jest odpowiedzialny za swoje decyzje. A świadomość sprawczości daje siłę i przywraca wiarę w siebie. Mądrze punktuje to Pani Swojego Czasu, autorka jednego z blogów, na które lubię ostatnio zaglądać – to nie jest tak, że Facebook czy portale kradną komuś czas, tylko on sam decyduje, na co czas poświęca. Ma rozum, więc może zacząć go używać, zamknąć Facebooka, nie otwierać poczty, zanim nie wykona się najważniejszego zadania w danym dniu. Nie trzeba do tego wielostronicowych instrukcji do zarządzania czasem, które tak przyjemnie czytać, zamiast zabrać się wreszcie do właściwej roboty, na którą ponoć nam czasu nie starcza.

Przy okazji McKeown zwraca uwagę na ciekawe zjawisko: około 1400 r. do słownika języka angielskiego dołączyło słówko „priority”, czyli priorytet. Przez kolejne 500 lat funkcjonowało w liczbie pojedynczej, by wreszcie, około 1900 roku, cudownie się rozmnożyć. Nieprzypadkowo stało się to erze rewolucji przemysłowej, która miała ułatwić nam życie i zapewnić więcej czasu wolnego, a dała zupełnie odwrotny efekt. Dziś mówimy już o „priorytetach”. „Naprawdę można mieć więcej niż jedną najbardziej istotną rzecz? – zapytuje McKeown. – Przecież jeśli zacznie się robić 24 różne rzeczy naraz, traktując każdą z jednakową powagą, nie uda się wykonać dobrze żadnej.” Warto śledzić drobne zmiany w słownictwie, bo język definiuje społeczną świadomość.

tumblr_nocrwmuRTU1s2j0zlo1_500Źródło: incessantcoffeedrinking

„Droga esencjalisty nie polega na układaniu noworocznych postanowień, by częściej mówić „nie”; czyszczenia skrzynki mailowej czy doskonalenia nowej strategii zarządzania czasem. To nawyk zatrzymywania się, by zadać sobie pytanie: Czy inwestuję we właściwe działania? Czy robię to, co ma dla mnie sens? Na świecie istnieje znacznie więcej możliwości, niż zdołalibyśmy wykorzystać w czasie nam przeznaczonym i w ramach zasobów, którymi dysponujemy. Lecz choć niektóre z nich mogłyby być dla nas dobre lub wydają się całkiem dobre, w istocie większość jest niewarta uwagi, a tylko kilka istotnych. Droga esencjalisty jest zatem uczeniem się, jak je odróżnić – wyłuskiwać ziarno wśród plew” – pisze McKeown.

Ale to też tylko etykietka – esencjalizm czy minimalizm, czy dobrowolna prostota, wszystko sprowadza się do reakcji obronnej na choroby współczesnego świata: zabieganie, rozproszenie, mnogość opcji przyprawiającą o zawrót głowy.

Reklamy
Otagowane , , , , , , , , , , ,

19 thoughts on “Minimalizm umarł, niech żyje esencjalizm

  1. magdalenaen pisze:

    I to jest to- minimalizm wydawał się dość powierzchowny, a za esencjalizmem zdaje się iść jakaś intelektualna głębia.

    P.S. Prosimy o częstsze wpisy

  2. Fajny tekst! Wiadomo, nie o etykietki chodzi, jednak opis esencjalizmu podoba mi się dużo bardziej niż ci wszyscy posiadający nie więcej niż 100 rzeczy minimaliści w pustych mieszkaniach 😉

  3. simplifepl pisze:

    w moim małym rozumku oba te pojęcia łączą się w sumie w jedną całość, dlatego nie lubię wszelkiego rodzaju definicji. to bez sensu 😉

  4. Dziękuję za ten wpis! Potrzeba esencjalizmu wynika moim zdaniem wynika z wtłaczanego nam przekonania, że możemy wszystko – rozdęte do granic możliwości poczucie, że nie trzeba podejmować decyzji, bo wszystko jest w zasięgu naszych rąk musiało w końcu doprowadzić do sytuacji, w której zaczynamy sobie uświadamiać, że wcale tak nie jest i szczęśliwe życie nie jest wynikiem spróbowania wszystkiego, tylko wybrania tego, co naprawdę nasze. Pozdrawiam, zostanę tu na dłużej!

    • A. pisze:

      Dokładnie! Wpajanie myśli „mogę wszystko” prowadzi nieuchronnie raczej do frustracji powodowanej tym, ze jednak wszystkiego nie mogę. No bo i po co? – tak mi się wydaje, że nie warto się rzucać po trochę na wszystko, a tak na prawdę nic z tego nie mieć dla siebie. Najbardziej przykry byłby dla mnie chyba brak czasu na w spokoju wypitą kawę i ciacho, no i spacer po plaży.

  5. Małgosia Okołów pisze:

    Nie pojmuję do końca różnicy pomiędzy minimalizmam a esencjalizmem. To przecież wszystko to samo, główna idea się nie różni, a to ona jest najważniejsza.
    Bardzo lubię to, że twoje wpisy są rzeczowe i rzetelne.

    O tej Mari Kondo był artykuł w Wysokich Obcasach niedawno 🙂

    • minimalplan pisze:

      Minimalizm (powierzchownie rozumiany) skupiał się na przedmiotach i wychodził od ich ograniczania, a przynajmniej ten aspekt akcentowało wiele osób przedstawiających się jako minimaliści. W esencjalizmie (lub esencjonalizmie – do końca nie wiem, która nazwa byłaby lepsza, w obu przypadkach to zupełnie nowe znaczenie nadawane słowom) punktem wyjścia jest nie redukcja sama w sobie, tylko aprecjacja tego, co najważniejsze i dopiero potem pozbywanie się wszystkiego, co nie pasuje do tego kryterium. Tekst o Kondo czytałam 🙂 jej książkę też – prócz ogólnej świeżości podejścia w duchu esencjalizmu i kilku fajnych tricków znalazłam tam głównie paplaninę o niczym. Gdyby książka miała 10 stron, byłaby OK.

  6. Marta pisze:

    Świetny post!
    Brakowało mi takiego podejścia wśród wielu artykułów czy blogów w sieci, trakujących w większej części o trickach jak zorganizować sobie czas czy pozbyć się rzeczy. Chyba sobie wydrukuję tego posta i każdego ranka będę sobie zadawać pytania: Czy inwestuję we właściwe działania? Czy robię to, co ma dla mnie sens?
    Dziękuję za to szerokie spojrzenie.

  7. marilabo pisze:

    Dla mnie to, co tutaj jest opisane jako esencjalizm jest po prostu świadomym życiem. Długo myślałam jak można określić moje podejście do życia i to, o czym piszę i wyszło mi właśnie to: świadome życie. Esencjalizm brzmi jak kolejne pojęcie naukowe czy też pseudonaukowe. Ale co jest w tym ważne – to chyba nie nazwa, ale nasze do tego podejście i nasze życie.

    • A. pisze:

      Może to właśnie o to chodzi, żeby dzięki jakiejś ogólnej definicji, opisowi móc w łatwiejszy sposób uświadomić sobie dokładnie to, do czego chce się dążyć. Dzięki temu można też trafiać w miejsca takie jak ten blog i wymieniać myśli z innymi podobnie pojmującymi własne życie.

  8. […] Nie zwróciłam wtedy na nią zbytnio uwagi, aż do momentu, gdy napisała o niej Autorka bloga Minimal Plan. Byłam bardzo ciekawa, czym jest dla Autora esencjalizm, który przedstawia jako bardziej […]

  9. […] określić, nazywa się po prostu „esencjalizmem„. Trafiłem na to pojęcie całkowicie przypadkowo i po prostu idealnie […]

  10. MaLi pisze:

    O! Właśnie postanowiłam coś w życiu zmienić i zostać miniMaListką, a tu się okazuje, że Esencjalistką się staję 😛
    A tak serio, to niezmiernie się cieszę, że trafiłam na ten wpis. Wprawdzie jeszcze nie dobrnęłam do końca, ale już się cieszę 😀
    Dziękuję i czytam dalej 🙂

  11. O, to o mnie:D Dawno nie utożsamiałam się aż tak z jakims nurtem, nie wiedząc nawet, że takowy istnieje;)

    • A. pisze:

      Mam to samo! Minimalizm tak powszechnie teraz omawiany w moim odczuciu podchodził do życia tylko w jego warstwie wierzchniej. To możliwość przystania na chwilę i zadumy jest tym, do czego warto dążyć 🙂

  12. Beata pisze:

    Bardzo ciekawie opisałaś to zjawisko. Na pewno będę tutaj częściej zaglądała. Zachęciłaś mnie także do przeczytania książki McKeown’a.
    Pozdrowienia.

  13. […] Esencjalizm promuje zdrowy, przemyślany egoizm rozumiany jako dbałość o jakość naszych doświadczeń. Jeśli jestem esencjalistą, to ważne jest dla mnie to, aby nie tracić czasu ani pieniędzy na to, co nie ma dla mnie wartości, jest bezużyteczne, ma niską jakość albo jest niezgodne z moimi przekonaniami. […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: